Foto's 1929 - 1935, foto 1

Naar buiten! 1929

Het was een schitterende plek waar de regenten van het Joodse weeshuis in Leiden in april 1903 een stuk grond hadden gekocht, met de bedoeling er een nieuw gebouw neer te zetten in plaats van het twaalf jaar eerder betrokken, zeer bouwvallige pand Stille Rijn 4; net buiten de Zoeterwoudse Singel, temidden van de weilanden. Als het daar 25 jaar later eindelijk van komt, ligt hier al een klein wijkje, met vijf straten - maar de Roodenburgerstraat kijkt nog steeds uit op de polder waar hij naar genoemd is, op de molen aan het Rijn-Schiekanaal, de spoorlijn naar Utrecht, en verder. Het moet voor de 26 of 27 kinderen die uit het bedompte gebouw in de binnenstad kwamen iets geweldigs zijn geweest: volop ruimte in hun nieuwe weeshuis, een prachtige tuin erachter om te spelen. De jongens konden vanaf hun slaapzalen op de eerste verdieping de schepen in het kanaal zien varen; de meisjes keken uit op het sportterrein aan de singel. Directeur Nathan Italie en zijn vrouw hadden de boer van de boerderij op de hoek van de Stadsmolensloot als buurman - daar haalden de jongens later de melk.

'Gisteren hebben wij het genoegen gehad', aldus het Leidsch Dagblad van 18 juni 1929, de dag van de opening van het nieuwe gebouw, 'onder leiding van den voorzitter van de bouwcommissie, den heer L. Levisson, een rondwandeling door het gebouw te maken. En wanneer wij ons eindoordeel kort willen samenvatten, luidt het aldus: De architecten hebben hier een voortreffelijke combinatie gevonden van moderne bouwkunst en practische inrichting. Uitwendig gaat er van het gebouw een weldadige rust uit; geen weelderige ornamentiek, doch uitsluitend strakke lijnen, sierlijk in hun soberheid.' En na een lovende bespreking van een deel van het interieur: 'De kinderen vinden hier inderdaad een tehuis; de gedachte "gesticht" kwam haast niet in ons op. Het gebouw is berekend op de huisvesting van 56 kinderen, van beide seksen een gelijk aantal.'

Er waren vanaf die dag dus maar liefst dertig nieuwe kinderen welkom in het nieuwe weeshuis aan de Roodenburgerstraat, aan de voorgevel - boven de ingang met de prachtige Davidsster in de dubbele deur - voorzien van de naar 'Machseh Lajesoumim'. Toevlucht voor wezen, maar voor de Leidenaars: Meissie laje soenen!

Leonard Kasteleyn